Wpis
- wtorek, 10 stycznia 2012
-
Melchior Wańkowicz
120. rocznica narodzin
Melchior Wańkowicz herbu Lis urodził się 10 stycznia 1892 r. w Kalużycach - należącym do jego rodziny od XVIII w. majątku w okolicach Mińska, na obecnej Białorusi. Był synem powstańca styczniowego i dalszym krewnym malarza Walentego Wańkowicza. Wcześnie osierocony, wychowywany był przez babcię.
Od 1903 r. uczył się w warszawskim gimnazjum. Szybko nawiązał współpracę z nielegalnymi organizacjami młodzieżowymi podporządkowanymi Lidze Narodowej. Działalność kontynuował podczas studiów prawniczych w Krakowie.
Podczas I wojny światowej uniknął służby w armii rosyjskiej. Działał w Centralnym Komitecie Obywatelskim Królestwa Polskiego w Rosji, następnie wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji, przeciwko którego dowódcy, generałowi Józefowi Dowborowi-Muśnickiemu, później się zbuntował wraz z grupą oficerów oburzonych podpisaniem porozumienia z Niemcami, skutkującym rozwiązaniem korpusu.
W II Rzeczypospolitej wziął jeszcze udział w wojnie polsko-rosyjskiej, podczas której został odznaczony Krzyżem Walecznych, po czym stopniowo skupił się na publicystyce i pisarstwie, m.in. jako kierownik Działu Prasy i Propagandy w Towarzystwie Straży Kresowej, kierownik Wydziału Prasowego i Widowiskowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz współzałożyciel Towarzystwa Wydawniczego "Rój". W 1926 r. rozpoczął podróże po świecie, m.in. do Meksyku. Za działalność społeczną został w 1937 r. odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Po wybuchu II wojny światowej nie zdołał odnaleźć swojej brygady i uciekł za granicę. Do 1943 r. przebywał kolejno w Rumunii, na Cyprze i w Palestynie, zajmując się głównie dziennikarstwem. Następnie dołączył, jako korespondent wojenny, do II Korpusu Polskiego, dowodzonego przez gen. Władysława Andersa, z którym trafił pod Monte Cassino. Po wojnie przebywał najpierw we Włoszech i w Wielkiej Brytanii, po czym osiedlił się w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Do Polski powrócił w 1958 r. Zamieszkał w Warszawie.
W 1964 r. podpisał List 34 będący protestem m.in. przeciwko cenzurze, która wstrzymywała lub skracała wiele jego dzieł. W tym samym roku wysłał m.in. do radia Wolna Europa memoriał krytykujący PRL. Po przechwyceniu pisma przez Służbę Bezpieczeństwa został skazany na trzy lata więzienia, wyroku jednak, wskutek nacisku ze strony opinii publicznej, nie wykonano.
W marcu 1974 r., po wykryciu u niego raka żołądka, przeszedł operację. Pół roku później, 10 września, zmarł na zapalenie płuc.
Zalicza się go do najwybitniejszych reportażystów w polskiej historii. Za jego najważniejsze dzieło uchodzi "Bitwa o Monte Cassino". Nieraz, głównie w konspiracji, posługiwał się pseudonimem Jerzy Łużyc. Wsławił się też hasłem reklamowym "Cukier krzepi" wymyślonym na początku lat 30. dla Związku Cukrowników.
Wrocławska ul. Melchiora Wańkowicza to boczna ulica ul. Mińskiej, na północy Muchoboru Wielkiego. W północnej części zniszczony asfalt prowadzi wśród szeregowej zabudowy rodzinnej. Część południowa, w lepszym stanie, oddziela osiedle od torów kolejowych.
Szczegóły wpisu
- Tagi:
- Autor(ka):
- krasnaladamu
- Czas publikacji:
- wtorek, 10 stycznia 2012 20:58
Opcje
